Wystawa Giulii Morassutti zrodziła się właśnie z tej chęci. Jeśli sercem „Fotografica” zawsze był człowiek – obserwowany w swojej kruchości, więziach, przemianach i niezmiennej godności – to Giulia oddaje tego ducha i interpretuje go poprzez osobiste, intymne i rygorystyczne spojrzenie. W jej portretach każda twarz staje się progiem, obecnością, która domaga się, by ją dostrzeżono. Giulia podchodzi do ludzi z uwagą i delikatnością, starając się uchwycić coś, co należy wyłącznie do jednej chwili: wyraz twarzy, emocję, sposób, w jaki każdy z nas decyduje się pokazać lub, choćby na chwilę, dać się zobaczyć. W przestrzeniach Klasztoru Carmine, przez które na przestrzeni wieków przepływały różne życia i historie, wystawa „L’Attimo Fuggente” zaprasza nas do zatrzymania się przed tymi twarzami i do refleksji nad czasem oraz relacją z drugim człowiekiem. To właśnie sens, jaki nieustannie nadajemy Fotografice: opowiadanie o świecie poprzez historie ludzi oraz tworzenie wokół obrazów okazji do spotkań i refleksji.
ULOTNA CHWILA
Przez pięćset lat przestrzenie dawnego klasztoru Carmine przepełniały różne kroki, twarze i historie. Od wspólnoty zakonnej aż po strategiczną obecność Teatro Tascabile z Bergamo – mury te były świadkami niezliczonych opowieści, a ten motyw przewodni stanowi sedno projektu wystawy fotografii Giulii Morassutti, która pragnie nadać kształt i trwałość życiom – tym, które spotkała, poznała lub których tylko musnęła. Jeśli bowiem portret jest sztuką uwidoczniania obecności, to TTB dokonuje tego samego poprzez żywe ciała aktorek i aktorów, ale z jedną różnicą: portret teatralny nie może zostać zachowany, za każdym razem trzeba go odtworzyć, przemyśleć na nowo, i właśnie w tym tkwi jego siła, podczas gdy zdjęcia Giulii opowiadają o pragnieniu zatrzymania chwili, w świadomości ulotności istnienia. Uciekająca chwila to ta, której wzrok nie jest w stanie uchwycić, ponieważ często wymyka się nam, zanim jeszcze zdążymy ją dosięgnąć. Fotograf i obiekt znajdują się na tej samej płaszczyźnie, a pomiędzy nimi znajduje się aparat, który rejestruje tę chwilę, utrwala ją i reifikuje, czyniąc ją wieczną. Każde zdjęcie Giulii rodzi się z konkretnego zamiaru: pragnienia dotarcia do istoty osoby, która stoi przed nią, ze świadomością, że jej obecność w tym miejscu, w tej chwili, jest czymś, co już się nie powtórzy – wyjątkowym momentem na osi czasu. Portrety przedstawionych osób, w większości czarno-białe, przedstawiają przyjaźnie, relacje rodzinne, ale także przypadkowe spotkania. Zawsze są to zbliżenia, niemal potwierdzające to, co napisał Ronald Barthes w „Komorze jasnej”: „Punctum fotografii to ten przypadek, który w niej mnie kłuje” (ale także „rani mnie, chwyta mnie”). Ten przypadek wynika bowiem ze spojrzenia drugiej osoby, którego Giulia poszukuje, biorąc na siebie odpowiedzialność za upływający czas. Dla każdej twarzy wykonuje jedno ujęcie, co najwyżej dwa – to rygorystyczny wybór narzucony przez dyscyplinę, która nie dopuszcza żadnych ustępstw. W jej zdjęciach ujawnia się surowa prawda, życie zupełnie inne od tego, które pojawia się w błyszczących magazynach. Dla tych, którzy będą oglądać te fotografie, staną się one niczym świetliste zapisy przemijających żyć, obnażonych – fizycznie i metaforycznie – w swojej wrażliwości, które poprzez swoje oblicza wzywają do odpowiedzialności fotografującego. Co zrobić z obliczem drugiej osoby? Można ją posiąść, uchwycając ją w obrazie, przyjąć, pozwalając jej ujawnić się w jej odmienności, albo stworzyć, budując ją poprzez interpretację. Giulia ją przyjmuje, daje jej przestrzeń w relacji dwukierunkowej: uznanie drugiej osoby oznacza dla niej również uznanie samej siebie. W gorączkowym, chaotycznym i rozdrobnionym życiu, którego skończoności nie zapomina, artystka stara się oświecić i nadać kształt nieskończonym możliwościom, emocjom i doświadczeniom każdego człowieka, a wybór portretu fotograficznego, który to uchwyca, jest punktem kulminacyjnym tego „celu”. Kiedy słynny mówca i filozof Cyceron używał czasownika „retraho”, od którego pochodzi słowo „portret”, nadawał temu terminowi znaczenie „wyrwać kogoś z samego siebie, sprowadzić go do teraźniejszości”; portrety Giulii właśnie to robią. Fotografia przedstawia unieruchomienie chwili w nieustannym przepływie czasu, sposób na to, by pewna chwila naszego życia wyrwała się z czasowości; w tym sensie obecność portretów dwóch osób po upływie lat opowiada nie tylko o upływie życia – a także śmierci – ale także o trwałości relacji jako fundamentalnej cechy naszego człowieczeństwa oraz o tym, że – cytując Montale’a – odwołujemy się właśnie do obecności obrazu, aby nie „odciąć tej twarzy”.
GIULIA MORASSUTTI
Giulia Morassutti (ur. 2000) odkryła swoją pasję do fotografii w liceum artystycznym Manzù w Bergamo, do którego uczęszcza od 2015 roku. Po uzyskaniu dyplomu w 2019 roku zapisała się do Akademii Sztuk Pięknych w Wenecji, ale porzuciła studia w 2020 roku z powodu pandemii Covid, by następnie przenieść się do Akademii Carrara w Bergamo, gdzie studiuje malarstwo i grafikę. Jej działalność wystawiennicza rozpoczęła się wcześnie: w wieku osiemnastu lat zdobyła pierwszą nagrodę (w kategorii liceów) w konkursie „Premio don Sergio Colombo” dzięki instalacji i dziennikowi podróży, które zostały zaprezentowane w 2018 roku w dawnym oratorium św. Lupo w Bergamo. W 2022 roku bierze udział w wystawie zbiorowej „Qualcosa del genere” w Centrum Kultury Tullio Carrara w Nembro, co przynosi jej zaproszenie do zorganizowania wystawy monograficznej: w 2023 roku odbywa się jej pierwsza wystawa indywidualna „Inside Out”, której kuratorką jest Giovanna Brambilla, w tym samym centrum. Wystawa ta oznacza początek poszukiwań artystycznych coraz bardziej skupionych na obliczu drugiej osoby, co stanowi główny motyw jej twórczości.
